اگر یکی از والدین یا اعضای نزدیک خانواده شما به واریس مبتلا باشد، احتمالاً این سؤال برایتان مطرح شده است که آیا واریس ارثی است و آیا شما هم در آینده به آن مبتلا خواهید شد؟
پاسخ این است که سابقه خانوادگی می‌تواند احتمال ابتلا به واریس را افزایش دهد، اما ابتلا به واریس صرفاً به ژنتیک وابسته نیست و قطعی هم نیست.
واریس معمولاً نتیجه ترکیبی از عوامل ژنتیکی، افزایش سن، بارداری، اضافه‌وزن، کم‌تحرکی و ایستادن یا نشستن طولانی است. ژنتیک می‌تواند در ساختار دیواره رگ‌ها و عملکرد دریچه‌های وریدی نقش داشته باشد و زمینه ایجاد واریس را فراهم کند.
در این مقاله بررسی می‌کنیم که واریس ارثی چگونه ایجاد می‌شود، چه عواملی خطر آن را بیشتر می‌کنند، اولین علائم چیست و در صورت ابتلا چه روش‌هایی برای کنترل و درمان آن وجود دارد.
واریس چیست؟
واریس به رگ‌های وریدی گشاد، پیچ‌خورده و برجسته گفته می‌شود که بیشتر در پاها دیده می‌شوند.
سیاهرگ‌های پا دارای دریچه‌هایی هستند که به بازگشت خون به سمت قلب کمک می‌کنند. این دریچه‌ها مانع برگشت خون به سمت پایین می‌شوند.
اگر عملکرد این دریچه‌ها دچار اختلال شود، بخشی از خون در وریدهای پا تجمع پیدا می‌کند و فشار داخل رگ افزایش می‌یابد. در طول زمان، این افزایش فشار می‌تواند باعث گشاد شدن و پیچ‌خورده شدن وریدها و ایجاد رگ‌های واریسی شود.
آیا واریس ارثی است؟
بله، سابقه خانوادگی یکی از عوامل خطر شناخته‌شده برای ابتلا به واریس است.
اگر یکی از اعضای نزدیک خانواده به واریس مبتلا باشد، احتمال ابتلا در سایر اعضای خانواده نیز می‌تواند بیشتر شود.
با این حال، واریس یک بیماری کاملاً ژنتیکی نیست. یعنی اگر مادر یا پدر شما واریس داشته باشند، به این معنی نیست که شما حتماً به واریس مبتلا خواهید شد.
در واقع، ژنتیک می‌تواند استعداد ابتلا را افزایش دهد و عوامل محیطی و سبک زندگی نیز در بروز یا تشدید بیماری نقش داشته باشند.
ژنتیک چگونه در ایجاد واریس نقش دارد؟
یکی از عوامل احتمالی، ویژگی‌های ارثی مربوط به ساختار دیواره رگ‌ها و عملکرد دریچه‌های وریدی است.
اگر فرد از نظر ژنتیکی مستعد ضعف دیواره وریدها یا عملکرد نامناسب دریچه‌های وریدی باشد، ممکن است بازگشت خون از پاها به سمت قلب دشوارتر شود.
در چنین شرایطی، افزایش فشار داخل وریدها می‌تواند احتمال گشاد شدن رگ‌ها و ایجاد واریس را بیشتر کند.
البته وجود این استعداد به تنهایی برای ایجاد واریس کافی نیست و عوامل دیگری نیز می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.
مشاوره و درمان واریس
اگر دچار رگ‌های برجسته پا، درد، سنگینی، تورم یا سایر علائم واریس هستید، برای بررسی دقیق وضعیت رگ‌ها و انتخاب روش درمان مناسب می‌توانید برای مشاوره و رزو نوبت با شماره های زیر تماس بگیرید
۰۹۰۰۹۴۰۲۰۸۸
۰۹۰۰۹۵۰۲۰۸۸
اگر مادر یا پدرم واریس داشته باشند، من هم واریس می‌گیرم؟
خیر، ابتلا قطعی نیست.
وجود سابقه خانوادگی به این معناست که استعداد ابتلا ممکن است بیشتر باشد، نه اینکه فرد حتماً به واریس مبتلا خواهد شد.
برای مثال، فردی ممکن است سابقه خانوادگی واریس داشته باشد اما هرگز واریس قابل توجهی پیدا نکند. در مقابل، فردی بدون سابقه خانوادگی نیز ممکن است در اثر عوامل دیگری مانند بارداری، افزایش سن یا اضافه‌وزن دچار واریس شود.
بنابراین بهتر است سابقه خانوادگی را به عنوان یک عامل خطر در نظر بگیریم، نه یک سرنوشت قطعی.
چه عواملی علاوه بر ژنتیک باعث واریس می‌شوند؟
۱. افزایش سن
با افزایش سن، دیواره و دریچه‌های وریدی ممکن است به تدریج ضعیف‌تر شوند و احتمال ایجاد واریس افزایش پیدا کند.
۲. بارداری
در دوران بارداری، حجم خون افزایش پیدا می‌کند و رحم بزرگ‌شده می‌تواند بر برخی عروق فشار وارد کند. تغییرات هورمونی نیز ممکن است بر دیواره وریدها اثر بگذارد.
به همین دلیل، واریس در دوران بارداری شایع‌تر است.
۳. اضافه‌وزن
وزن اضافی می‌تواند فشار بیشتری بر سیستم وریدی پاها وارد کند و بازگشت خون را دشوارتر کند.
۴. ایستادن طولانی
افرادی که شغلشان به ایستادن طولانی‌مدت نیاز دارد، ممکن است بیشتر دچار علائم وریدی پا شوند.
۵. نشستن طولانی
نشستن طولانی و کم‌تحرکی نیز می‌تواند گردش خون وریدی پاها را کاهش دهد.
۶. کم‌تحرکی
عضلات ساق پا در بازگشت خون وریدی به سمت قلب نقش مهمی دارند. فعالیت منظم این عضلات به گردش خون کمک می‌کند.
۷. تغییرات هورمونی
برخی تغییرات هورمونی، به‌ویژه در دوران بارداری، می‌توانند با افزایش احتمال ایجاد یا تشدید واریس همراه باشند.
آیا واریس در خانواده‌ها بیشتر دیده می‌شود؟
بله. مشاهده واریس در چند عضو یک خانواده می‌تواند نشان‌دهنده وجود استعداد خانوادگی باشد.
اما باید توجه داشت که اعضای یک خانواده معمولاً فقط ژنتیک مشترک ندارند؛ بلکه ممکن است سبک زندگی مشابهی نیز داشته باشند.
برای مثال، اعضای یک خانواده ممکن است شغل مشابه، میزان فعالیت فیزیکی مشابه یا الگوی وزن مشابه داشته باشند.
بنابراین نمی‌توان هر مورد خانوادگی واریس را فقط به ژنتیک نسبت داد.
اولین علائم واریس چیست؟
واریس ممکن است در ابتدا فقط به شکل رگ‌های برجسته یا پیچ‌خورده روی پا دیده شود.
برخی افراد نیز علائمی مانند موارد زیر دارند:
- احساس سنگینی پاها
- خستگی پا
- درد یا ناراحتی
- تورم مچ پا
- خارش پوست
- احساس سوزش
- گرفتگی عضلات پا، به‌خصوص شب‌ها
شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است.
آیا هر رگ برجسته روی پا واریس است؟
خیر.
گاهی رگ‌های سطحی پا به دلایل مختلف، از جمله لاغری یا ویژگی طبیعی بدن، بیشتر دیده می‌شوند و الزاماً به معنی واریس نیستند.
رگ‌های عنکبوتی نیز با واریس یکسان نیستند و معمولاً ظریف‌تر و سطحی‌تر هستند.
تشخیص دقیق نوع مشکل وریدی با معاینه و در صورت نیاز بررسی‌های تکمیلی انجام می‌شود.
آیا واریس فقط یک مشکل زیبایی است؟
خیر.
در بعضی افراد، واریس بیشتر یک مشکل ظاهری است و علامت قابل توجهی ایجاد نمی‌کند. اما در برخی دیگر ممکن است با علائم و عوارض وریدی همراه شود.
تورم مداوم پا، تغییر رنگ پوست، التهاب، خونریزی، درد قابل توجه یا ایجاد زخم می‌تواند نشان‌دهنده بیماری وریدی پیشرفته‌تر باشد و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
مشاوره و درمان واریس
اگر دچار رگ‌های برجسته پا، درد، سنگینی، تورم یا سایر علائم واریس هستید، برای بررسی دقیق وضعیت رگ‌ها و انتخاب روش درمان مناسب می‌توانید برای مشاوره و رزو نوبت با شماره های زیر تماس بگیرید
۰۹۰۰۹۴۰۲۰۸۸
۰۹۰۰۹۵۰۲۰۸۸
آیا می‌توان از واریس ارثی پیشگیری کرد؟
نمی‌توان زمینه ژنتیکی را تغییر داد، اما می‌توان برخی عوامل قابل کنترل را مدیریت کرد.
برای کاهش عوامل تشدیدکننده واریس:
- فعالیت بدنی منظم داشته باشید.
- از نشستن یا ایستادن طولانی خودداری کنید.
- در فواصل مختلف وضعیت بدن را تغییر دهید.
- وزن مناسب را حفظ کنید.
- در صورت نشستن طولانی، پاها را حرکت دهید.
- پیاده‌روی منظم داشته باشید.
- در صورت توصیه پزشک از جوراب فشاری استفاده کنید.
این اقدامات تضمین نمی‌کنند که فرد هرگز به واریس مبتلا نشود، اما می‌توانند به حفظ سلامت گردش خون و کاهش برخی عوامل تشدیدکننده کمک کنند.
آیا ورزش برای افراد دارای واریس ارثی مفید است؟
در بیشتر افراد، فعالیت بدنی منظم می‌تواند برای گردش خون وریدی مفید باشد.
ورزش‌هایی مانند:
- پیاده‌روی
- شنا
- دوچرخه‌سواری
می‌توانند عضلات پا را فعال کرده و به بازگشت خون وریدی کمک کنند.
با این حال، در صورت وجود واریس شدید، درد قابل توجه یا بیماری وریدی شناخته‌شده، بهتر است نوع و شدت فعالیت با توجه به شرایط فرد انتخاب شود.
درمان واریس ارثی چگونه انجام می‌شود؟
ارثی بودن واریس به معنی غیرقابل درمان بودن آن نیست.
روش درمان بر اساس شدت واریس، میزان علائم، وضعیت وریدها و نتیجه معاینه و بررسی‌های پزشکی انتخاب می‌شود.
درمان همه افراد یکسان نیست و ممکن است از اقدامات ساده برای کنترل علائم شروع شود و در صورت نیاز به درمان‌های مداخله‌ای برسد.
۱. درمان واریس خفیف و بدون عارضه
اگر واریس خفیف باشد و مشکل جدی ایجاد نکرده باشد، معمولاً ابتدا روی کنترل عوامل تشدیدکننده تمرکز می‌شود.
اقدامات مفید می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- پیاده‌روی و فعالیت بدنی منظم
- حفظ وزن مناسب
- کاهش مدت نشستن یا ایستادن ثابت
- تغییر وضعیت پاها در طول روز
- بالا قرار دادن پاها هنگام استراحت، در صورت توصیه پزشک
- استفاده از جوراب فشاری برای افراد مناسب
این روش‌ها ممکن است به کاهش احساس سنگینی، خستگی و تورم کمک کنند؛ اما معمولاً رگ واریسی ایجادشده را به‌طور کامل از بین نمی‌برند.
مشاوره و درمان واریس
اگر دچار رگ‌های برجسته پا، درد، سنگینی، تورم یا سایر علائم واریس هستید، برای بررسی دقیق وضعیت رگ‌ها و انتخاب روش درمان مناسب می‌توانید برای مشاوره و رزو نوبت با شماره های زیر تماس بگیرید
۰۹۰۰۹۴۰۲۰۸۸
۰۹۰۰۹۵۰۲۰۸۸
۲. درمان واریس همراه با درد و تورم
اگر واریس باعث درد، سنگینی، تورم یا اختلال در فعالیت‌های روزمره شود، بهتر است وضعیت سیستم وریدی بررسی شود.
پزشک ممکن است سونوگرافی داپلر وریدی درخواست کند تا جریان خون و عملکرد وریدها و دریچه‌های آنها بررسی شود.
نتیجه این بررسی می‌تواند در تعیین شدت بیماری و انتخاب روش درمان مناسب نقش داشته باشد.
۳. درمان واریس‌های برجسته و علامت‌دار
اگر واریس قابل توجه باشد و علائم آن با اقدامات محافظه‌کارانه کنترل نشود، ممکن است درمان‌های مداخله‌ای مورد توجه قرار گیرند.
بسته به وضعیت بیمار، ممکن است از روش‌هایی مانند:
اسکلروتراپی
در این روش ماده‌ای مخصوص به داخل برخی رگ‌های واریسی تزریق می‌شود تا رگ موردنظر بسته شده و به مرور کمتر قابل مشاهده شود.
این روش بیشتر برای برخی رگ‌های واریسی و رگ‌های کوچک‌تر کاربرد دارد.
لیزر داخل وریدی
در برخی بیماران، از انرژی لیزر برای بستن وریدی که دچار نارسایی شده استفاده می‌شود.
رادیوفرکوئنسی یا RF
در این روش نیز با استفاده از انرژی حرارتی، ورید مشکل‌دار از داخل بسته می‌شود.
میکروفلبکتومی
در برخی موارد، رگ‌های واریسی سطحی و برجسته را می‌توان از طریق برش‌های بسیار کوچک خارج کرد.
انتخاب روش درمان به نوع ورید درگیر، شدت بیماری و نتیجه سونوگرافی بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان یک روش درمانی را برای تمام افراد مناسب دانست.
درمان واریس همراه با عوارض
اگر واریس با مشکلاتی مانند:
- تغییر رنگ پوست
- التهاب
- خونریزی
- زخم
- درد قابل توجه
- تورم مداوم
همراه باشد، بررسی و درمان باید جدی‌تر پیگیری شود.
در این شرایط، پزشک ابتدا علت و شدت مشکل وریدی را مشخص می‌کند و سپس بر اساس وضعیت بیمار، برنامه درمانی مناسب را انتخاب می‌کند.
آیا درمان واریس ارثی، استعداد ژنتیکی را از بین می‌برد؟
خیر.
درمان می‌تواند رگ‌های واریسی موجود و علائم ناشی از آن را کنترل کند، اما زمینه ژنتیکی ابتلا به واریس را از بین نمی‌برد.
به همین دلیل، حتی پس از درمان نیز توجه به وزن، فعالیت بدنی و جلوگیری از بی‌تحرکی طولانی اهمیت دارد.
چه زمانی برای واریس باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر واریس با یکی از موارد زیر همراه باشد، بهتر است برای بررسی دقیق‌تر به پزشک مراجعه کنید:
- درد مداوم یا شدید پا
- تورم مکرر
- تغییر رنگ پوست
- التهاب یا خارش شدید
- زخم نزدیک رگ‌های واریسی
- خونریزی از رگ واریسی
- افزایش ناگهانی علائم
همچنین تورم ناگهانی یک پا، همراه با درد، گرمی یا قرمزی نباید صرفاً به واریس نسبت داده شود و نیازمند ارزیابی پزشکی است.
مشاوره و درمان واریس
اگر دچار رگ‌های برجسته پا، درد، سنگینی، تورم یا سایر علائم واریس هستید، برای بررسی دقیق وضعیت رگ‌ها و انتخاب روش درمان مناسب می‌توانید برای مشاوره و رزو نوبت با شماره های زیر تماس بگیرید
۰۹۰۰۹۴۰۲۰۸۸
۰۹۰۰۹۵۰۲۰۸۸
آیا واریس ارثی در زنان شایع‌تر است؟
واریس در زنان شایع‌تر گزارش شده است و عواملی مانند بارداری و تغییرات هورمونی می‌توانند در افزایش خطر نقش داشته باشند.
با این حال، مردان نیز ممکن است به واریس مبتلا شوند و وجود سابقه خانوادگی می‌تواند در هر دو جنس اهمیت داشته باشد.
واریس ارثی در چه سنی ظاهر می‌شود؟
سن مشخصی برای شروع واریس ارثی وجود ندارد.
فردی که استعداد خانوادگی دارد ممکن است در سنین جوانی علائم را مشاهده کند، در حالی که در فرد دیگری علائم سال‌ها بعد و با افزایش سن یا اضافه شدن عوامل خطر ظاهر شوند.
بنابراین سن شروع واریس از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
سوالات متداول
آیا واریس از مادر یا پدر به فرزند منتقل می‌شود؟
سابقه خانوادگی می‌تواند استعداد ابتلا به واریس را افزایش دهد، اما واریس بیماری‌ای با انتقال قطعی از والدین به فرزندان نیست.
اگر هیچ‌کس در خانواده من واریس نداشته باشد، باز هم ممکن است به واریس مبتلا شوم؟
بله. عواملی مانند افزایش سن، بارداری، اضافه‌وزن، کم‌تحرکی و ایستادن طولانی می‌توانند بدون وجود سابقه خانوادگی نیز خطر واریس را افزایش دهند.
آیا می‌توان از واریس ارثی پیشگیری کرد؟
زمینه ژنتیکی قابل تغییر نیست، اما می‌توان عوامل قابل کنترل مانند اضافه‌وزن و کم‌تحرکی را مدیریت کرد و از نشستن یا ایستادن طولانی پرهیز کرد.
آیا واریس ارثی خطرناک است؟
صرف وجود سابقه خانوادگی به معنی خطرناک بودن واریس نیست. اما واریس همراه با درد شدید، تورم، تغییرات پوستی، زخم یا خونریزی باید بررسی شود.
آیا ورزش برای واریس ارثی مفید است؟
در بیشتر افراد، فعالیت بدنی منظم مانند پیاده‌روی، شنا و دوچرخه‌سواری می‌تواند به گردش خون وریدی کمک کند.
بهترین روش درمان واریس چیست؟
یک روش واحد برای همه افراد وجود ندارد. پزشک بر اساس شدت واریس، علائم، وضعیت وریدها و نتیجه سونوگرافی داپلر، روش مناسب را انتخاب می‌کند.
جمع‌بندی
واریس می‌تواند زمینه خانوادگی داشته باشد، اما ابتلا به آن قطعی و صرفاً ژنتیکی نیست.
اگر یکی از اعضای خانواده به واریس مبتلا باشد، احتمال ایجاد واریس ممکن است افزایش پیدا کند؛ با این حال عواملی مانند افزایش سن، بارداری، اضافه‌وزن، کم‌تحرکی و نشستن یا ایستادن طولانی نیز در ایجاد یا تشدید آن نقش دارند.
داشتن سابقه خانوادگی به این معنی نیست که حتماً به واریس مبتلا خواهید شد. کنترل عوامل قابل اصلاح، فعالیت بدنی منظم و توجه به علائم اولیه می‌تواند به حفظ سلامت وریدهای پا کمک کند.
اگر واریس با درد، تورم، تغییرات پوستی، زخم یا خونریزی همراه باشد، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود. درمان واریس نیز بر اساس شدت بیماری و وضعیت وریدها انتخاب می‌شود و می‌تواند از اقدامات محافظه‌کارانه تا روش‌هایی مانند اسکلروتراپی، لیزر داخل وریدی، RF و میکروفلبکتومی متغیر باشد.
خدمات تخصصی تشخیص و درمان واریس در تهران
آدرس کلینیک : بزرگراه شیخ فضل‌الله، خروجی جلال‌آل احمد، جنب پل آزمایش، پلاک ۵۳ واحد ۳
ساعت کاری: شنبه و دوشنبه ۱۲ تا ۱۸
شماره تماس:
09106192100
22422089
آدرس کلینیک: عفرانیه، نبش خرم نژاد، پلاک 20 واحد301
ساعت کاری: یکشنبه، سه‌شنبه، چهارشنبه ۱۰:۳۰ تا ۱۳ و ۱۶ تا ۱۹
پنجشنبه ۱۵ تا ۱۸
شماره تماس :09009402088
اینستاگرام: dr.doostali@
یوتیوب: youtube.com/@drkobradoostali
