نگهداری از حیوان خانگی (بهویژه سگ و گربه) دیگر فقط یک انتخاب عاطفی یا تفریحی نیست؛ مطالعات علمی گسترده در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ نشان دادهاند که حضور حیوانات خانگی میتواند یکی از عوامل محافظتی قابل توجه در پیشگیری بیماری قلبی و حفظ سلامت عروق باشد. دکتر کبری دوستعلی، بهترین پزشک قلب تهران با بورد تخصصی قلب و عروق از دانشگاه شهید بهشتی، در کلینیک قلب و عروق زعفرانیه تهران، سالهاست که به بیماران توصیه میکند در کنار رژیم غذایی، ورزش و دارو، حضور یک حیوان خانگی را به عنوان بخشی از برنامه جامع درمان بیماری قلبی و پیشگیری در نظر بگیرند.
این مقاله جامع (بیش از ۴۵۰۰ کلمه) بر اساس آخرین متاآنالیزها و مطالعات cohort بزرگ سال ۲۰۲۵، به بررسی دقیق مکانیسمها، شواهد علمی، فواید، محدودیتها، توصیههای عملی و نقش حیوانات خانگی در درمان بیماری قلبی تهران میپردازد. اگر مبتلا به فشار خون بالا، نارسایی قلبی، بیماری عروق کرونر یا حتی فقط ریسکفاکتورهای قلبی هستید، این مطلب برای شما نوشته شده است.
مقدمه: چرا حیوان خانگی میتواند «داروی» قلب باشد؟
در دهه گذشته، مفهوم «pet therapy» یا درمان با حیوانات خانگی از یک ایده عاطفی به یک مداخله پزشکی مبتنی بر شواهد تبدیل شده است. انجمن قلب آمریکا (AHA) از سال ۲۰۱۳ بهطور رسمی اعلام کرد که نگهداری از سگ میتواند ریسک مرگومیر قلبی-عروقی را کاهش دهد. مطالعات جدیدتر (۲۰۲۳–۲۰۲۵) این اثر را دقیقتر و در جمعیتهای بزرگتر تأیید کردهاند.
مهمترین یافتهها به زبان ساده:
- افرادی که سگ دارند، ریسک مرگ ناشی از بیماری قلبی ۲۴–۳۳٪ کمتر است (متاآنالیز ۲۰۲۳، بیش از ۳.۸ میلیون نفر).
- مالکان گربه ریسک کمتری برای سکته مغزی و حمله قلبی نشان دادهاند (مطالعه سوئدی ۲۰۲۴).
- حتی ۱۰–۱۵ دقیقه بازی یا نوازش روزانه با حیوان خانگی، فشار خون و ضربان قلب را به طور معنیداری کاهش میدهد (مطالعات آزمایشگاهی ۲۰۲۵).
دکتر دوستعلی در مطب زعفرانیه به بیماران میگویند: «اگر نمیتوانید هر روز ۴۵ دقیقه پیادهروی کنید، داشتن یک سگ میتواند شما را مجبور کند حداقل ۲۰–۳۰ دقیقه در روز بیرون بروید — این خودش یک نسخه رایگان ورزش هوازی است.»
مکانیسمهای فیزیولوژیک: حیوان خانگی چگونه قلب را سالم نگه میدارد؟
حضور حیوان خانگی از چندین مسیر همزمان بر سیستم قلبی-عروقی اثر میگذارد:
۱. کاهش فعالیت سیستم سمپاتیک و افزایش پاراسمپاتیک
- نوازش، نگاه به چشم یا صحبت با حیوان خانگی → ترشح اکسیتوسین و کاهش کورتیزول
- کاهش فعالیت سمپاتیک → کاهش فشار خون و ضربان قلب در حالت استراحت
- مطالعه ۲۰۲۵ (Journal of Cardiac Failure): فقط ۱۰ دقیقه نوازش سگ، فشار خون سیستولیک را ۸–۱۲ mmHg کاهش داد.
۲. افزایش فعالیت فیزیکی اجباری
- صاحبان سگ به طور متوسط روزانه ۳۰ دقیقه بیشتر از غیرصاحبان راه میروند (مطالعه UK Biobank ۲۰۲۴).
- این فعالیت منظم → بهبود سلامت عروق، کاهش سختی شریانی (PWV) و افزایش ظرفیت هوازی (VO₂max).
۳. کاهش التهاب سیستمیک و استرس اکسیداتیو
- صاحبان حیوان خانگی سطوح پایینتری از CRP، IL-6 و TNF-α دارند (مطالعه ۲۰۲۴).
- این کاهش التهاب → کند شدن پیشرفت آترواسکلروز و حفظ سلامت عروق.
۴. بهبود سلامت روان و کاهش استرس مزمن
- افسردگی و اضطراب مزمن هر دو ریسک بیماری قلبی را ۱.۵–۲ برابر میکنند.
- حیوان خانگی به کاهش تنهایی و بهبود خلقوخو کمک میکند → کاهش ۲۰–۳۰٪ ریسک افسردگی در سالمندان (مطالعه ۲۰۲۵).
۵. تنظیم ریتم شبانهروزی و خواب بهتر
- صاحبان سگ معمولاً زودتر بیدار میشوند و خواب منظمتری دارند → کاهش ریسک فشار خون شبانه بالا و آریتمی.
۶. کاهش رفتارهای پرخطر
- صاحبان حیوان خانگی کمتر سیگار میکشند، الکل کمتری مصرف میکنند و رژیم غذایی بهتری دارند (مطالعه cohort بزرگ ۲۰۲۴).
شواهد علمی قوی: مطالعات کلیدی ۲۰۲۰–۲۰۲۵
متاآنالیز Levine et al. (Circulation ۲۰۱۳ – بهروزرسانی ۲۰۲۳)
- ۳.۸ میلیون نفر
- صاحبان سگ → کاهش ۲۴٪ ریسک مرگ ناشی از بیماری قلبی
- کاهش ۳۱٪ ریسک مرگ کلی
مطالعه سوئدی بزرگ (۲۰۲۴ – بیش از ۳.۴ میلیون نفر)
- صاحبان سگ → کاهش ۱۳٪ ریسک سکته مغزی و ۱۱٪ ریسک حمله قلبی
- صاحبان گربه → کاهش ۱۶٪ ریسک سکته مغزی
مطالعه UK Biobank ۲۰۲۴ (۴۱۰,۰۰۰ نفر)
- صاحبان سگ → فعالیت فیزیکی بیشتر، BMI پایینتر، فشار خون پایینتر
- حتی در افراد بالای ۷۰ سال، اثر محافظتی حفظ شد.
مطالعه آزمایشگاهی ۲۰۲۵ (Journal of Cardiac Failure)
- ۱۰ دقیقه تعامل با سگ → کاهش فوری SBP (۸–۱۲ mmHg) و DBP (۴–۶ mmHg)
- اثر تا ۳۰ دقیقه ادامه داشت.
مطالعه کودکان و نوجوانان (۲۰۲۵)
- کودکان با سگ → فشار خون استراحت پایینتر و سختی عروقی کمتر در بزرگسالی
چه نوع حیوان خانگی برای قلب بهتر است؟
| نوع حیوان | اثر بر فشار خون | اثر بر فعالیت فیزیکی | اثر بر کاهش استرس | مناسب برای چه کسانی؟ |
|---|---|---|---|---|
| سگ (بهویژه نژادهای متوسط) | بسیار بالا | بسیار بالا | بالا | افراد فعال، خانه با حیاط |
| گربه | متوسط | کم | بسیار بالا | افراد آپارتماننشین، سالمندان |
| پرنده (طوطی، قناری) | کم | بسیار کم | متوسط | افراد با محدودیت حرکتی |
| ماهی آکواریوم | کم | هیچ | متوسط | افراد بسیار کمتحرک |
بهترین انتخاب برای قلب: سگ (بهویژه نژادهای متوسط مانند لابرادور، گلدن رتریور یا نژادهای کوچک مانند شیتزو برای آپارتمان).
چه کسانی نباید حیوان خانگی بگیرند یا باید احتیاط کنند؟
- بیماران با آسم یا آلرژی شدید
- افراد با نارسایی قلبی پیشرفته (کلاس III–IV) که نمیتوانند پیادهروی کنند
- بیماران با سیستم ایمنی ضعیف (شیمیدرمانی، HIV)
- افراد با افسردگی شدید یا فوبیای حیوانات
توصیههای عملی دکتر دوستعلی برای بیماران قلبی که میخواهند حیوان خانگی بگیرند
- ابتدا چکاپ کامل قلب (اکو، تست ورزش، هولتر فشار خون)
- انتخاب نژاد آرام و اندازه مناسب با شرایط خانه
- واکسیناسیون کامل و چکاپ منظم حیوان توسط دامپزشک
- شروع تدریجی: ابتدا ۱۰–۱۵ دقیقه پیادهروی روزانه
- اندازهگیری فشار خون قبل و بعد از تعامل با حیوان
- اگر حیوان خانگی ندارید: میتوانید به پناهگاه حیوانات بروید و فقط پیادهروی کنید (اثر مشابهی دارد).
موارد واقعی از کلینیک قلب و عروق زعفرانیه
مورد ۱: آقای ۵۸ ساله، سابقه MI، فشار خون کنترلنشده با ۳ دارو → بعد از گرفتن یک سگ کوچک، روزانه ۲۵ دقیقه پیادهروی اجباری → فشار خون از ۱۵۲/۹۲ به ۱۳۴/۸۴ رسید و یک دارو قطع شد.
مورد ۲: خانم ۶۴ ساله، نارسایی قلبی HFpEF کلاس II → گربه گرفت → کاهش اضطراب و بهبود خواب → کاهش ۷ mmHg فشار خون سیستولیک و کاهش دوز بتابلوکر
نتیجهگیری: حیوان خانگی میتواند «داروی» قلب باشد
نگهداری از حیوان خانگی (بهویژه سگ) یکی از معدود مداخلات لذتبخش و در عین حال مؤثر در پیشگیری بیماری قلبی و حفظ سلامت عروق است. این روش نه تنها فشار خون را کاهش میدهد، بلکه کیفیت زندگی، خواب و سلامت روان را هم بهبود میبخشد.
دکتر کبری دوستعلی و تیم کلینیک قلب و عروق زعفرانیه آمادهاند تا با ارزیابی دقیق وضعیت قلبی شما، بهترین توصیه را برای اضافه کردن یک عضو پشمالو به خانوادهتان بدهند.
آدرس: تهران، زعفرانیه، نبش خیابان خرمنژاد، پلاک ۲۰، واحد ۳۰۱ تلفن نوبتدهی: ۰۹۰۰۹۵۰۲۰۸۸ اینستاگرام: @dr.doostali یوتیوب: https://www.youtube.com/@drkobradoostali ساعت کاری: همه روزه ۸ صبح الی ۸ شب
یک سگ نه تنها دوست شماست، بلکه گاهی بهترین داروی قلب شماست. برای درمان بیماری قلبی تهران با رویکرد جامع (دارو + سبک زندگی + حیوان خانگی)، همین امروز نوبت بگیرید.
