سوراخ قلب یا PFO (Patent Foramen Ovale) یکی از یافتههایی است که ممکن است در بررسیهای قلبی، بهویژه پس از یک سکته مغزی بدون علت مشخص، شناسایی شود.
وجود PFO در بسیاری از افراد کاملاً بدون علامت است و در بیشتر موارد به درمان خاصی نیاز ندارد. با این حال، در برخی افراد، بهخصوص بیمارانی که دچار سکته مغزی ایسکمیک بدون علت مشخص شدهاند، پزشک ممکن است بررسی کند که آیا PFO میتواند در ایجاد سکته نقش داشته باشد یا خیر.
ارتباط میان PFO و سکته مغزی موضوعی مهم در پزشکی قلب و مغز است و تصمیمگیری درباره درمان آن باید پس از بررسی دقیق علتهای احتمالی سکته انجام شود. در برخی بیماران منتخب، بستن PFO میتواند خطر سکته مغزی مجدد را کاهش دهد.
PFO چیست؟
PFO مخفف Patent Foramen Ovale به معنی «باز ماندن سوراخ بیضی» است.
در دوران جنینی، ارتباطی بین دو دهلیز قلب وجود دارد که به گردش خون جنین کمک میکند. پس از تولد و شروع تنفس، این مسیر معمولاً بسته میشود؛ اما در برخی افراد بهطور کامل بسته نمیشود و به شکل یک مسیر کوچک بین دهلیز راست و چپ باقی میماند.
به این وضعیت PFO گفته میشود.
PFO نسبتاً شایع است و در حدود یکچهارم بزرگسالان وجود دارد. بیشتر افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند و حتی ممکن است تا پایان عمر از وجود آن مطلع نشوند.
آیا PFO همان سوراخ قلب است؟
در زبان عامیانه ممکن است PFO را «سوراخ قلب» بنامند، اما از نظر پزشکی بهتر است آن را با برخی دیگر از نقصهای ساختاری قلب اشتباه نگیریم.
PFO معمولاً یک نقص بزرگ در دیواره قلب نیست؛ بلکه بازماندن ارتباطی است که در دوران جنینی وجود داشته است.
بنابراین، وجود PFO بهتنهایی به معنی بیماری شدید قلبی یا نیاز قطعی به عمل جراحی نیست.
آیا PFO خطرناک است؟
در بیشتر افراد، PFO بیخطر و بدون علامت است و نیاز به درمان ندارد.
اهمیت PFO زمانی بیشتر میشود که بیمار دچار یک عارضه احتمالی مرتبط با آن، بهخصوص سکته مغزی ایسکمیک بدون علت مشخص شده باشد.
در چنین شرایطی، پزشک بررسی میکند که آیا PFO احتمالاً در انتقال یک لخته از سیستم وریدی به گردش خون مغز نقش داشته است یا خیر.
برای دریافت مشاوره و رزرو وقت ویزیت
سلامت قلب و عروق شما، اولویت ماست. برای دریافت مشاوره تخصصی، بررسی مشکلات قلبی و عروقی، درمان واریس و رزرو وقت ویزیت با دکتر کبری دوستعلی، میتوانید با مطب تماس بگیرید.
شمارههای تماس:
- 09106192100
- 22422089
PFO چه ارتباطی با سکته مغزی دارد؟
یکی از مکانیسمهای احتمالی، چیزی به نام آمبولی متناقض (Paradoxical Embolism) است.
بهطور معمول، لختهای که در سیاهرگهای بدن ایجاد میشود وارد سمت راست قلب شده و سپس به سمت ریه میرود.
اما اگر فرد PFO داشته باشد، در شرایط خاص ممکن است لخته از طریق این مسیر از دهلیز راست به دهلیز چپ عبور کند.
در این حالت، لخته وارد گردش خون شریانی شده و ممکن است به عروق مغز برسد و باعث سکته مغزی ایسکمیک شود.
البته وجود PFO به این معنی نیست که هر سکته مغزی در فرد مبتلا به PFO به دلیل همین سوراخ ایجاد شده است.
به همین دلیل، بررسی سایر علتهای احتمالی سکته اهمیت بسیار زیادی دارد.
سکته مغزی کریپتوژنیک چیست؟
گاهی بیمار دچار سکته مغزی میشود، اما با وجود بررسیهای پزشکی، علت مشخصی برای آن پیدا نمیشود.
به چنین شرایطی ممکن است سکته مغزی با علت نامشخص یا کریپتوژنیک گفته شود.
در افراد جوانتر مبتلا به این نوع سکته، پزشک ممکن است بررسی PFO را نیز در نظر بگیرد.
راهنماهای تخصصی تأکید میکنند که پیش از نسبت دادن سکته به PFO، باید سایر علل مهم سکته، مانند فیبریلاسیون دهلیزی، بیماری عروق گردن و سایر عوامل عروقی بررسی شوند.
آیا هر فرد مبتلا به PFO در معرض سکته مغزی است؟
خیر.
این یکی از مهمترین نکاتی است که افراد باید درباره PFO بدانند.
از آنجا که PFO در حدود ۲۵ درصد بزرگسالان دیده میشود، اما سکته مغزی ناشی از PFO بسیار کمتر از این میزان است، وجود PFO بهتنهایی به معنی خطر بالای سکته نیست.
پزشک برای بررسی احتمال ارتباط PFO با سکته، عوامل مختلفی را در نظر میگیرد.
چه ویژگیهایی در PFO اهمیت بیشتری دارند؟
همه PFOها از نظر احتمال ارتباط با سکته یکسان نیستند.
برخی ویژگیها ممکن است احتمال ارتباط PFO با سکته را افزایش دهند؛ از جمله:
- وجود شانت بزرگ راست به چپ
- وجود آنوریسم سپتوم دهلیزی (Atrial Septal Aneurysm)
- سن پایینتر بیمار
- نبود علت دیگری برای سکته
- ظاهر آمبولیک سکته مغزی
بر اساس راهنمای European Stroke Organisation، بیمارانی که هم شانت راست به چپ بزرگ و هم آنوریسم سپتوم دهلیزی دارند، ممکن است بیشترین سود را از بستن PFO ببرند.
PFO چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص PFO معمولاً با بررسیهای قلبی انجام میشود.
اکوکاردیوگرافی
اکوکاردیوگرافی یکی از روشهای مهم بررسی ساختار قلب است.
در برخی موارد از اکوی همراه با ماده حاجب یا تست حباب (Bubble Study) استفاده میشود تا عبور حبابها از سمت راست به سمت چپ قلب بررسی شود.
اکو از راه مری
TEE یا اکوکاردیوگرافی از راه مری میتواند اطلاعات دقیقتری درباره ساختار قلب و PFO ارائه دهد و در بسیاری از موارد پیش از تصمیمگیری برای بستن PFO مورد استفاده قرار میگیرد.
با این حال، انتخاب روش تشخیصی باید بر اساس شرایط بیمار و نظر پزشک انجام شود. راهنمای اروپایی PFO تأکید میکند که هنوز درباره بهترین الگوریتم تشخیصی واحد برای همه بیماران اجماع کامل وجود ندارد.
تست حباب برای تشخیص PFO چیست؟
در تست حباب، مقدار مشخصی محلول حاوی حبابهای ریز به داخل ورید تزریق میشود.
پزشک با استفاده از تصویربرداری قلب بررسی میکند که آیا این حبابها از سمت راست قلب به سمت چپ عبور میکنند یا خیر.
اگر عبور حبابها در شرایط مناسب مشاهده شود، میتواند به وجود شانت راست به چپ و احتمال PFO کمک کند.
آیا برای همه افراد مبتلا به PFO باید اکو انجام شود؟
وجود PFO در بسیاری از افراد بدون علامت است و صرفاً به دلیل وجود آن، انجام اقدامات تهاجمی ضرورت ندارد.
نوع و میزان بررسیها به شرایط فرد بستگی دارد.
اگر بیمار دچار سکته مغزی بدون علت مشخص شده باشد، بررسی قلبی میتواند بخشی از فرآیند پیدا کردن علت سکته باشد.
درمان PFO چگونه انجام میشود؟
درمان PFO به شرایط بیمار بستگی دارد.
در بسیاری از افراد، هیچ درمانی لازم نیست.
در بیمارانی که سابقه سکته مغزی مرتبط با PFO دارند، گزینههای درمانی میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- درمان دارویی
- داروهای ضدپلاکت
- در شرایط خاص داروهای ضدانعقاد
- بستن PFO از طریق کاتتر
انتخاب روش درمان باید پس از بررسی کامل علت سکته و ارزیابی خطر و فایده هر روش انجام شود.
بستن PFO چگونه انجام میشود؟
در بیمارانی که کاندید مناسب هستند، بستن PFO معمولاً از طریق یک روش کمتهاجمی و با استفاده از کاتتر انجام میشود.
در این روش، پزشک یک وسیله مخصوص را از طریق رگ وارد قلب کرده و آن را در محل PFO قرار میدهد تا مسیر غیرطبیعی بسته شود.
این روش با جراحی باز قلب متفاوت است.
پس از قرارگیری وسیله، پزشک وضعیت آن را بررسی میکند و بیمار برای مدتی تحت پیگیری قرار میگیرد.
برای دریافت مشاوره و رزرو وقت ویزیت
سلامت قلب و عروق شما، اولویت ماست. برای دریافت مشاوره تخصصی، بررسی مشکلات قلبی و عروقی، درمان واریس و رزرو وقت ویزیت با دکتر کبری دوستعلی، میتوانید با مطب تماس بگیرید.
شمارههای تماس:
- 09106192100
- 22422089
چه کسانی ممکن است کاندید بستن PFO باشند؟
تصمیم برای بستن PFO کاملاً فردی است.
طبق برخی راهنماهای معتبر، در افراد ۱۸ تا ۶۰ ساله که دچار سکته مغزی ایسکمیک شدهاند، علت دیگری برای سکته پیدا نشده و PFO از نظر بالینی احتمالاً با سکته مرتبط است، بستن PFO میتواند گزینه مناسبی باشد.
راهنمای SCAI نیز در افراد ۱۸ تا ۶۰ ساله با سکته مرتبط با PFO، بستن PFO را نسبت به درمان ضدپلاکتی تنها توصیه میکند.
با این حال، این تصمیم نباید صرفاً بر اساس مشاهده PFO در اکو گرفته شود.
آیا بستن PFO برای همه بیماران لازم است؟
خیر.
اگر علت دیگری برای سکته پیدا شده باشد، ممکن است PFO ارتباطی با سکته نداشته باشد و بستن آن سود قابلتوجهی ایجاد نکند.
برای مثال، در بیماری که فیبریلاسیون دهلیزی یا علت مهم دیگری برای سکته دارد، پزشک باید ابتدا همان علت را در نظر بگیرد. راهنماها نیز بر بررسی کامل علل جایگزین سکته پیش از تصمیمگیری برای بستن PFO تأکید دارند.
آیا بستن PFO خطر دارد؟
مانند هر اقدام پزشکی، بستن PFO نیز میتواند با عوارض احتمالی همراه باشد.
یکی از مواردی که پس از بستن PFO مورد توجه قرار میگیرد، فیبریلاسیون دهلیزی است.
بنابراین پزشک باید پیش از تصمیمگیری، مزایای احتمالی کاهش سکته مجدد را در برابر خطرات و عوارض احتمالی روش مقایسه کند.
آیا PFO باعث تپش قلب میشود؟
PFO معمولاً علت مستقیم تپش قلب محسوب نمیشود.
اگر فرد مبتلا به PFO دچار تپش قلب باشد، ممکن است علت دیگری مانند اختلالات ریتم قلب وجود داشته باشد.
به همین دلیل، در بیمارانی که سکته مغزی بدون علت مشخص داشتهاند، بررسی اختلالات ریتم قلب مانند فیبریلاسیون دهلیزی اهمیت زیادی دارد.
آیا PFO باعث تنگی نفس میشود؟
در بیشتر افراد، PFO هیچ علامتی ایجاد نمیکند.
در موارد خاص و نادر، PFO میتواند با مشکلاتی در اکسیژنرسانی همراه شود، اما تنگی نفس در فرد مبتلا به PFO معمولاً نیازمند بررسی علل شایعتر قلبی و ریوی است.
بنابراین نباید هرگونه تنگی نفس را به PFO نسبت داد.
تفاوت PFO با ASD چیست؟
PFO و ASD (نقص دیواره بین دهلیزی) هر دو میتوانند به ارتباط بین دهلیزهای قلب مربوط باشند، اما یکسان نیستند.
در PFO، مسیر جنینی که باید پس از تولد بسته شود، باز باقی میماند.
اما ASD یک نقص واقعی در دیواره بین دو دهلیز است.
تفاوت این دو وضعیت از نظر ساختار قلب، عوارض و روش درمان اهمیت دارد و تشخیص آن باید توسط پزشک متخصص انجام شود.
آیا PFO مادرزادی است؟
بله.
PFO مربوط به ساختار دوران جنینی است و در واقع باقی ماندن ارتباطی است که در دوران جنینی وجود داشته است.
با این حال، بسیاری از افراد مبتلا به PFO هیچگاه علامتی پیدا نمیکنند و ممکن است این وضعیت بهصورت اتفاقی در بزرگسالی شناسایی شود.
آیا PFO با افزایش سن خطرناکتر میشود؟
صرف وجود PFO به این معنی نیست که با افزایش سن حتماً خطرناکتر میشود.
اما با افزایش سن، احتمال وجود عوامل دیگری که میتوانند باعث سکته مغزی شوند، مانند فشارخون بالا، دیابت، بیماری عروق و فیبریلاسیون دهلیزی، افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل، تشخیص اینکه سکته واقعاً به PFO مربوط بوده یا علت دیگری داشته است، اهمیت زیادی دارد.
بعد از بستن PFO چه مراقبتهایی لازم است؟
پس از بستن PFO، بیمار باید طبق برنامه پزشک تحت پیگیری قرار بگیرد.
ممکن است پزشک برای مدتی داروهای ضدپلاکت تجویز کند و انجام بررسیهای تصویربرداری یا قلبی را برای ارزیابی وضعیت وسیله و عملکرد قلب توصیه کند.
هیچ دارویی نباید بدون نظر پزشک شروع یا قطع شود.
برای دریافت مشاوره و رزرو وقت ویزیت
سلامت قلب و عروق شما، اولویت ماست. برای دریافت مشاوره تخصصی، بررسی مشکلات قلبی و عروقی، درمان واریس و رزرو وقت ویزیت با دکتر کبری دوستعلی، میتوانید با مطب تماس بگیرید.
شمارههای تماس:
- 09106192100
- 22422089
چه زمانی باید PFO را جدیتر بررسی کرد؟
وجود PFO بهتنهایی معمولاً جای نگرانی ندارد؛ اما اگر فرد:
- سابقه سکته مغزی بدون علت مشخص داشته باشد
- در سنین پایین دچار سکته مغزی شده باشد
- در بررسیهای قلبی شانت قابلتوجه داشته باشد
- آنوریسم سپتوم دهلیزی داشته باشد
- علت دیگری برای سکته پیدا نشده باشد
ممکن است پزشک بررسی دقیقتر PFO را توصیه کند.
سوالات متداول درباره PFO
PFO چیست؟
PFO یا Patent Foramen Ovale بازماندن ارتباطی بین دو دهلیز قلب است که از دوران جنینی باقی مانده است.
آیا PFO خطرناک است؟
در بیشتر افراد خیر و معمولاً بدون علامت است؛ اما در برخی بیماران ممکن است با سکته مغزی مرتبط باشد.
آیا PFO باعث سکته مغزی میشود؟
در برخی افراد ممکن است با عبور لخته از سمت راست قلب به سمت چپ و سپس رسیدن آن به مغز، در ایجاد سکته نقش داشته باشد؛ اما وجود PFO بهتنهایی اثبات نمیکند که علت سکته بوده است.
آیا هر فرد مبتلا به PFO باید آن را ببندد؟
خیر. بستن PFO فقط برای بیماران منتخب و پس از بررسی کامل علت سکته و شرایط قلبی انجام میشود.
آیا PFO با اکو تشخیص داده میشود؟
بله. اکوکاردیوگرافی، بهخصوص همراه با تست حباب، میتواند در تشخیص PFO کمککننده باشد. در برخی بیماران TEE نیز انجام میشود.
آیا بستن PFO با جراحی انجام میشود؟
در مواردی که بستن PFO توصیه شود، معمولاً از روش کاتتری و کمتهاجمی استفاده میشود و این کار با جراحی باز قلب متفاوت است.
جمعبندی
PFO یا بازماندن سوراخ بیضی، یک وضعیت نسبتاً شایع قلبی است که در بسیاری از افراد هیچ علامتی ایجاد نمیکند و نیاز به درمان ندارد.
با این حال، در برخی بیماران، بهخصوص افراد جوانی که دچار سکته مغزی ایسکمیک بدون علت مشخص شدهاند، PFO ممکن است در ایجاد سکته نقش داشته باشد.
در چنین شرایطی، ابتدا باید سایر علل احتمالی سکته بهطور کامل بررسی شوند. اگر شواهد نشان دهند که PFO احتمالاً عامل سکته بوده است، در برخی بیماران منتخب، بهویژه افراد ۱۸ تا ۶۰ ساله، بستن PFO از طریق کاتتر میتواند خطر سکته مجدد را کاهش دهد.
بنابراین، مشاهده PFO در اکو بهتنهایی به معنی نیاز به بستن آن نیست و تصمیمگیری باید توسط متخصص قلب و در صورت نیاز با همکاری متخصص مغز و اعصاب انجام شود.
آدرس کلینیک : بزرگراه شیخ فضلالله، خروجی جلالآل احمد، جنب پل آزمایش، پلاک ۵۳ واحد ۳
ساعت کاری: شنبه و دوشنبه ۱۲ تا ۱۸
شماره تماس:
09106192100
22422089
آدرس کلینیک: عفرانیه، نبش خرم نژاد، پلاک 20 واحد301
ساعت کاری: یکشنبه، سهشنبه، چهارشنبه ۱۰:۳۰ تا ۱۳ و ۱۶ تا ۱۹
پنجشنبه ۱۵ تا ۱۸
شماره تماس :09009402088
اینستاگرام: dr.doostali@
یوتیوب: youtube.com/@drkobradoostali
