مقدمه
واریس یکی از شایعترین مشکلات عروقی است که در سراسر جهان میلیونها نفر را درگیر میکند. این بیماری بهصورت رگهای برجسته، پیچخورده و تغییر رنگداده ظاهر میشود و معمولاً در پاها و ساقها دیده میشود. اگرچه واریس در بسیاری از موارد بهعنوان یک مشکل زیبایی در نظر گرفته میشود، اما در واقع نشانهای از اختلال در گردش خون و سلامت عروق وریدی است.
اما سؤال مهم این است: چه کسانی بیشتر در معرض واریس قرار دارند؟
شناخت عوامل خطرساز و گروههای پرخطر به ما کمک میکند تا با پیشگیری زودهنگام، احتمال ابتلا به این بیماری را کاهش دهیم و در صورت بروز، سریعتر برای درمان واریس اقدام کنیم.
واریس چیست؟
واریس نوعی بیماری عروقی است که در آن دریچههای وریدی (که وظیفه دارند از بازگشت خون به پایین جلوگیری کنند) دچار ضعف یا آسیب میشوند. در نتیجه، خون در رگها تجمع پیدا میکند و باعث برجستگی و پیچخوردگی آنها میشود.
رگهای واریسی بیشتر در پاها دیده میشوند، زیرا پاها فشار ناشی از وزن بدن و جاذبه زمین را تحمل میکنند.
چه کسانی بیشتر در معرض واریس هستند؟
۱. زنان
آمارها نشان میدهد که واریس در زنان بیش از دو برابر مردان شایع است.
دلایل:
- تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری و یائسگی
- مصرف داروهای هورمونی یا قرصهای ضدبارداری
- فشار رحم بر رگهای لگنی در دوران بارداری
۲. افراد با سابقه خانوادگی (ژنتیک)
وراثت یکی از مهمترین عوامل بروز واریس است. اگر والدین یا خواهر و برادر شما واریس داشته باشند، احتمال ابتلای شما به این بیماری بیشتر میشود.
۳. افراد میانسال و سالمند
با افزایش سن، دریچههای وریدی و دیواره رگها ضعیفتر میشوند. به همین دلیل، واریس بیشتر در افراد بالای ۴۰ سال دیده میشود و شیوع آن در سالمندان بسیار بالاست.
۴. افراد با اضافهوزن یا چاقی
چاقی یکی از عوامل اصلی ابتلا به واریس است. اضافه وزن باعث فشار بیش از حد بر پاها و رگهای وریدی میشود و در نتیجه، احتمال تشکیل رگهای واریسی افزایش پیدا میکند.
۵. شاغلان با ایستادن یا نشستن طولانیمدت
- معلمان، پرستاران، فروشندگان، آرایشگران و کارگران خط تولید که ساعتهای طولانی سرپا هستند.
- کارمندان اداری یا رانندگانی که زمان زیادی در حالت نشسته میمانند.
این افراد بیشتر در معرض واریس پا قرار دارند، زیرا گردش خون در پاها مختل میشود.
۶. زنان باردار
بارداری یکی از دورههایی است که احتمال واریس بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد.
علل:
- افزایش حجم خون
- تغییرات هورمونی
- فشار رحم بر عروق لگن و پاها
خوشبختانه در بسیاری از موارد، واریس پس از بارداری بهبود مییابد.
۷. افراد کمتحرک
ورزش نکردن و سبک زندگی بیتحرک موجب ضعف عضلات ساق پا میشود. این عضلات نقش پمپ وریدی دارند و خون را به سمت قلب هدایت میکنند. ضعف آنها احتمال ابتلا به واریس را بالا میبرد.
۸. افراد با آسیبهای وریدی یا سابقه لخته خون
کسانی که قبلاً دچار ترومبوز ورید عمقی (DVT) یا آسیبهای وریدی شدهاند، بیشتر مستعد ایجاد رگهای واریسی هستند.
۹. کسانی که لباس تنگ یا کفش نامناسب میپوشند
پوشیدن لباسهای خیلی تنگ یا کفشهای پاشنهبلند میتواند به مرور باعث اختلال در جریان خون پاها شود و خطر ابتلا به واریس را بالا ببرد.
علائم هشداردهنده واریس در افراد پرخطر
- رگهای برجسته و پیچخورده در پا
- احساس سنگینی و درد پاها (بهویژه عصرها)
- ورم مچ پا و ساق پا
- تغییر رنگ پوست یا ایجاد لکههای قهوهای
- خارش و سوزش اطراف رگها
- گرفتگی عضلات پا (خصوصاً شبها)
عوارض درمان نکردن واریس
اگر افراد پرخطر دچار واریس شوند و آن را جدی نگیرند، ممکن است به عوارض زیر دچار شوند:
- درد مزمن و ناتوانی حرکتی
- زخمهای وریدی در اطراف مچ پا
- خونریزی از رگهای سطحی
- ترومبوفلبیت (لخته خون سطحی)
- افزایش خطر DVT (ترومبوز ورید عمقی)
روشهای پیشگیری از واریس در افراد پرخطر
- ورزش منظم (پیادهروی، دوچرخهسواری، شنا)
- کنترل وزن و پیشگیری از چاقی
- اجتناب از نشستن یا ایستادن طولانیمدت
- استراحت با بالا بردن پاها بالاتر از سطح قلب
- استفاده از جوراب واریس (با تجویز پزشک)
- رژیم غذایی غنی از فیبر، سبزیجات و میوهها
- پرهیز از مصرف دخانیات و الکل
روشهای درمان واریس برای افراد پرخطر
۱. درمانهای خانگی و سبک زندگی
- تغییر سبک زندگی
- ورزش و تحرک
- استفاده از جوراب واریس
۲. درمانهای دارویی
داروها علائم را کاهش میدهند، اما رگهای واریسی را از بین نمیبرند.
۳. درمانهای غیرجراحی
- اسکلروتراپی (تزریق ماده به داخل رگها)
- لیزر درمانی سطحی
- ابلیشن حرارتی با لیزر یا رادیوفرکانسی
۴. درمان جراحی
در موارد شدید، جراحی برای برداشتن رگهای آسیبدیده انجام میشود.
پرسشهای متداول
آیا همه افراد پرخطر قطعاً به واریس مبتلا میشوند؟
خیر، اما احتمال ابتلای آنها بیشتر است. پیشگیری میتواند بسیار مؤثر باشد.
آیا واریس فقط یک مشکل زیبایی است؟
خیر، واریس میتواند نشانهای از اختلال در جریان خون باشد و در صورت عدم درمان، به مشکلات جدیتر منجر شود.
بهترین زمان مراجعه به پزشک چه موقع است؟
در صورت مشاهده رگهای برجسته، احساس سنگینی یا درد پاها، باید سریعاً به متخصص قلب و عروق یا جراح عروق مراجعه کنید.
جمعبندی
واریس یکی از بیماریهای شایع عروقی است که بیشتر در زنان، افراد میانسال، افراد چاق، زنان باردار، افراد کمتحرک و کسانی با سابقه خانوادگی دیده میشود. پیشگیری با تغییر سبک زندگی، ورزش و کنترل وزن نقش بسیار مهمی در کاهش خطر ابتلا دارد.
در صورت بروز علائم، مراجعه به پزشک و استفاده از روشهای نوین درمانی مانند اسکلروتراپی، لیزر و جراحی میتواند به بهبود علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک کند.
راههای ارتباطی با مطب دکتر کبری دوستعلی (متخصص قلب و عروق)
📍 آدرس: زعفرانیه، نبش خرمنژاد، پلاک ۲۰، احد ۳۰۱
📞 شماره تماس: 09009402088 – 09009502088
🌐 وبسایت: drdoostali.ir
📱 اینستاگرام: dr.doostali
