یکی از سؤالهای رایج افرادی که آنژیوگرافی قلب انجام دادهاند این است که «از چه زمانی میتوانم دوباره ورزش کنم؟»
آنژیوگرافی عروق کرونر یک روش تشخیصی یا درمانی کمتهاجمی است که در آن پزشک با وارد کردن یک کاتتر از طریق رگ خونی، عروق قلب را بررسی میکند و در صورت نیاز ممکن است اقدامات درمانی مانند آنژیوپلاستی و گذاشتن استنت نیز انجام شود.
اگرچه بسیاری از افراد پس از آنژیوگرافی در مدت کوتاهی میتوانند فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرند، اما ورزش پس از آنژیوگرافی باید بهصورت تدریجی و با توجه به شرایط بیمار انجام شود.
زمان بازگشت به ورزش به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله اینکه کاتتر از طریق مچ دست یا کشاله ران وارد شده باشد، آنژیوگرافی فقط تشخیصی بوده یا همراه با آنژیوپلاستی و استنت انجام شده باشد و آیا عارضهای در محل ورود کاتتر ایجاد شده است یا خیر.
در این مقاله بررسی میکنیم که چه زمانی میتوان بعد از آنژیوگرافی پیادهروی کرد، چه زمانی میتوان به باشگاه برگشت، وزنه زد یا دوید و چه علائمی نشان میدهند که باید فعالیت ورزشی متوقف شود.
آنژیوگرافی چیست؟
آنژیوگرافی عروق کرونر روشی برای بررسی رگهایی است که خون را به عضله قلب میرسانند.
در این روش، یک کاتتر باریک از طریق یکی از رگهای بدن وارد میشود و پس از رسیدن به عروق قلب، ماده حاجب تزریق میشود. سپس پزشک با استفاده از تصویربرداری، وضعیت عروق را بررسی میکند.
آنژیوگرافی ممکن است از طریق:
- شریان مچ دست یا رادیال
- شریان کشاله ران یا فمورال
انجام شود.
امروزه دسترسی از راه مچ دست در بسیاری از بیماران ترجیح داده میشود، زیرا نسبت به دسترسی فمورال با خونریزی و عوارض محل ورود کاتتر کمتری همراه است و امکان تحرک زودتر را فراهم میکند.
آیا بعد از آنژیوگرافی میتوان ورزش کرد؟
بله، اما زمان شروع و شدت ورزش برای همه افراد یکسان نیست.
اگر آنژیوگرافی فقط تشخیصی بوده و بیمار عارضهای نداشته باشد، معمولاً بازگشت به فعالیت بدنی سریعتر از شرایطی است که فرد دچار سکته قلبی شده، استنت دریافت کرده یا عارضهای در محل ورود کاتتر داشته باشد.
در توصیههای پس از ترخیص، معمولاً تأکید میشود که فعالیت بدنی بهتدریج افزایش پیدا کند و در روزهای ابتدایی از ورزش سنگین، بلند کردن اجسام سنگین و فعالیتهایی که به محل ورود کاتتر فشار وارد میکنند، اجتناب شود.
بنابراین پاسخ درست این نیست که برای همه افراد مثلاً «سه روز» یا «یک هفته» استراحت لازم است.
زمان دقیق شروع ورزش باید بر اساس نوع اقدام و شرایط بیمار مشخص شود.
ورزش بعد از آنژیوگرافی از طریق دست
اگر کاتتر از طریق شریان مچ دست وارد شده باشد، معمولاً محدودیت اصلی مربوط به دست و مچ مورد استفاده است.
در روزهای ابتدایی بهتر است از:
- بلند کردن اجسام سنگین با آن دست
- ورزش با وزنه
- حرکات شدید مچ
- فشار دادن یا کشیدن اجسام سنگین
- ورزشهای شدید
خودداری شود.
برخی دستورالعملهای ترخیص، اجتناب از ورزش سنگین و بلند کردن اجسام با دست مورد استفاده را برای حدود ۴ تا ۷ روز توصیه میکنند؛ البته دستور مرکز درمانی و پزشک شما اولویت دارد.
ورزش بعد از آنژیوگرافی از طریق کشاله ران
اگر آنژیوگرافی از طریق شریان فمورال انجام شده باشد، مراقبت از محل ورود کاتتر اهمیت بیشتری دارد.
در روزهای ابتدایی ممکن است توصیه شود:
- فعالیت محدود باشد
- از خم شدن زیاد لگن اجتناب شود
- از بلند کردن اجسام سنگین خودداری شود
- ورزش سنگین انجام نشود
- فعالیت بهتدریج افزایش پیدا کند
برخی دستورالعملهای بیمارستانی پس از دسترسی فمورال، اجتناب از ورزش، کار سنگین و بلند کردن اجسام سنگین را تا حدود ۷ روز توصیه میکنند.
بعد از آنژیوگرافی چه زمانی میتوان پیادهروی کرد؟
پیادهروی سبک معمولاً یکی از اولین فعالیتهایی است که میتوان بهصورت تدریجی به برنامه روزانه برگرداند؛ البته به شرطی که پزشک محدودیت خاصی تعیین نکرده باشد.
بهتر است شروع فعالیت با:
چند دقیقه پیادهروی آرام
باشد و سپس در صورت نداشتن علائم، مدت و شدت فعالیت بهتدریج افزایش پیدا کند.
در افراد تحت PCI انتخابی، منابع تخصصی درباره توانبخشی قلبی نیز شروع فعالیت را بر اساس نوع دسترسی و وضعیت بیمار متفاوت میدانند.
آیا بعد از آنژیوگرافی میتوان به باشگاه رفت؟
بازگشت به باشگاه به معنی بازگشت فوری به تمرینات سنگین نیست.
در روزهای ابتدایی بهتر است از فعالیتهایی مانند:
- وزنهبرداری سنگین
- پرس سینه سنگین
- اسکوات سنگین
- ددلیفت
- تمرینات شدید بازو
- تمرینات بسیار شدید هوازی
- HIIT
خودداری شود.
زمان بازگشت به این فعالیتها باید با توجه به علت انجام آنژیوگرافی و نتیجه آن تعیین شود.
اگر آنژیوگرافی فقط تشخیصی بوده و پزشک مشکل مهمی پیدا نکرده باشد، برگشت به فعالیت معمولاً سادهتر است.
اما اگر آنژیوگرافی به دلیل حمله قلبی، تنگی شدید عروق یا انجام استنت انجام شده باشد، برنامه ورزشی باید با نظر متخصص قلب و در صورت نیاز در قالب توانبخشی قلبی تنظیم شود.
چه زمانی بعد از آنژیوگرافی میتوان وزنه زد؟
وزنه زدن با فعالیتهای سبک روزمره متفاوت است.
بلند کردن وزنه میتواند فشار بیشتری به عضلات، سیستم قلبیعروقی و در برخی شرایط به محل ورود کاتتر وارد کند.
به همین دلیل در روزهای اول باید از وزنههای سنگین اجتناب شود.
برای نمونه، برخی دستورالعملهای مراقبت پس از آنژیوگرافی محدودیت بلند کردن اجسام سنگین را برای چند روز نخست توصیه میکنند.
زمان شروع تمرین مقاومتی باید بر اساس نوع آنژیوگرافی و شرایط فرد تعیین شود.
آیا بعد از آنژیوگرافی میتوان دوید؟
دویدن فعالیت شدیدتری نسبت به پیادهروی است.
بنابراین بهتر است بازگشت به دویدن بهصورت مرحلهای انجام شود:
پیادهروی آرام → پیادهروی سریع → فعالیت هوازی سبک → دویدن سبک → افزایش تدریجی شدت
اگر فرد هنگام فعالیت دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس غیرطبیعی، سرگیجه یا تپش قلب شدید شد، باید فعالیت را متوقف کند و مورد ارزیابی قرار گیرد.
در بیمارانی که آنژیوگرافی به دنبال سکته قلبی یا برای درمان بیماری عروق کرونر انجام شده است، برنامه بازگشت به ورزش باید با نظر پزشک تنظیم شود.
آیا بعد از آنژیوگرافی میتوان دوچرخهسواری کرد؟
دوچرخهسواری سبک ممکن است پس از گذشت دوره اولیه مراقبت و در صورت تأیید پزشک قابل انجام باشد.
اما دوچرخهسواری طولانی، سرعت بالا، سربالایی و تمرینات شدید باید تا زمان مشخص شدن آمادگی قلبی به تعویق بیفتد.
اگر آنژیوگرافی از کشاله ران انجام شده باشد، وضعیت محل ورود کاتتر و میزان بهبود آن نیز اهمیت دارد.
آیا بعد از آنژیوگرافی میتوان شنا کرد؟
در روزهای ابتدایی، تا زمان بهبود محل ورود کاتتر و طبق دستور مرکز درمانی، بهتر است از شنا و استخر اجتناب شود.
برخی دستورالعملهای ترخیص توصیه میکنند تا حدود یک هفته از استخر، وان آب و جکوزی استفاده نشود.
دلیل آن، محافظت از محل ورود کاتتر و کاهش احتمال مشکلات مربوط به زخم است.
بعد از آنژیوگرافی از کشاله ران، بالا رفتن از پله مجاز است؟
در صورت نیاز، ممکن است فرد بتواند از پله استفاده کند، اما باید این کار را آهسته و با احتیاط انجام دهد.
در روزهای ابتدایی نباید بالا و پایین رفتن مکرر از پله یا فعالیت شدید را بهعنوان ورزش در نظر گرفت.
اگر پزشک محدودیت خاصی داده باشد، همان توصیه باید رعایت شود.
بعد از آنژیوگرافی چه ورزشهایی مناسبتر هستند؟
پس از تأیید پزشک، معمولاً بهتر است فعالیت بدنی از شدت پایین شروع شود.
فعالیتهایی مانند:
- پیادهروی آرام
- پیادهروی روزانه
- فعالیت هوازی سبک
- حرکات کششی ملایم
میتوانند بسته به شرایط فرد بخشی از روند بازگشت به فعالیت باشند.
هدف این است که فعالیت بهتدریج افزایش پیدا کند، نه اینکه فرد بلافاصله به شدت ورزشی قبلی خود برگردد.
چه ورزشهایی را نباید بلافاصله بعد از آنژیوگرافی انجام داد؟
در روزهای ابتدایی بهتر است از فعالیتهای شدید مانند:
- وزنهبرداری سنگین
- دویدن شدید
- HIIT
- ورزشهای رزمی
- فوتبال و ورزشهای برخوردی
- تمرینات سنگین بدنسازی
- فعالیتهایی که فشار زیادی به دست یا کشاله ران وارد میکنند
اجتناب شود.
مدت این محدودیت بسته به نوع دسترسی و اقدام انجامشده متفاوت است. برای نمونه، بعضی دستورالعملها پس از آنژیوگرافی فمورال محدودیت فعالیت سنگین را طولانیتر از دسترسی رادیال در نظر میگیرند.
آیا ورزش بعد از گذاشتن استنت با ورزش بعد از آنژیوگرافی ساده فرق دارد؟
بله.
این دو وضعیت را نباید با هم یکی دانست.
اگر فرد فقط آنژیوگرافی تشخیصی داشته باشد و بیماری مهمی پیدا نشود، بازگشت به فعالیت ممکن است نسبتاً سریع باشد.
اما اگر در جریان آنژیوگرافی:
- آنژیوپلاستی انجام شده باشد
- استنت گذاشته شده باشد
- سکته قلبی اتفاق افتاده باشد
- تنگی شدید عروق وجود داشته باشد
برنامه فعالیت بدنی باید دقیقتر تنظیم شود.
در بیمارانی که PCI انجام دادهاند، ارزیابی و نسخه ورزشی اختصاصی و توانبخشی قلبی میتواند در بازگشت ایمن به فعالیت بدنی نقش داشته باشد.
ورزش بعد از آنژیوگرافی در بیماران دچار سکته قلبی
اگر آنژیوگرافی به دلیل حمله قلبی انجام شده باشد، نباید صرفاً بر اساس زمان گذشته از آنژیوگرافی تصمیم گرفت که بیمار میتواند ورزش سنگین انجام دهد.
در این شرایط، وضعیت:
- عضله قلب
- عملکرد بطن چپ
- شدت آسیب قلبی
- وجود آریتمی
- وضعیت عروق
- نتیجه PCI
- علائم بیمار
اهمیت دارد.
به همین دلیل برنامه ورزش ممکن است با توانبخشی قلبی تحت نظارت شروع شود و بهتدریج افزایش پیدا کند.
توانبخشی قلبی بعد از آنژیوگرافی چیست؟
توانبخشی قلبی یک برنامه ساختاریافته برای کمک به بازگشت ایمن بیمار به فعالیت و کاهش خطرات قلبی آینده است.
این برنامه ممکن است شامل:
- ورزش کنترلشده
- آموزش سبک زندگی
- کنترل عوامل خطر
- تغذیه مناسب
- آموزش مصرف صحیح داروها
- حمایت برای ترک سیگار
- کنترل فشار خون و چربی خون
باشد.
برای بیمارانی که بیماری عروق کرونر یا حمله قلبی داشتهاند، توانبخشی قلبی میتواند بخش مهمی از روند بهبود باشد.
اگر هنگام ورزش بعد از آنژیوگرافی تپش قلب بگیریم چه کنیم؟
اگر تپش قلب خفیف و کوتاهمدت در جریان فعالیت ایجاد شود، باید فعالیت را متوقف کرده و استراحت کنید.
اما اگر تپش قلب:
- شدید باشد
- ادامهدار باشد
- همراه با سرگیجه باشد
- همراه با ضعف یا غش باشد
- همراه با درد قفسه سینه باشد
- همراه با تنگی نفس باشد
نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
علائم هشدار هنگام ورزش بعد از آنژیوگرافی
در صورت مشاهده هرکدام از علائم زیر، ورزش را متوقف کنید:
- درد یا فشار قفسه سینه
- تنگی نفس شدید یا غیرمعمول
- سرگیجه
- احساس غش
- ضعف شدید
- تپش قلب قابل توجه
- تعریق غیرعادی
- خونریزی محل ورود کاتتر
- افزایش تورم یا کبودی محل ورود کاتتر
- درد شدید در دست یا پا
- بیحسی یا گزگز اندام
- تغییر رنگ یا دمای دست یا پا
وجود خونریزی ادامهدار یا افزایش تورم محل ورود کاتتر نیازمند ارزیابی فوری است. همچنین تغییر رنگ یا دمای اندام و درد یا بیحسی جدید از علائم هشدار محسوب میشوند.
آیا درد قفسه سینه بعد از شروع ورزش طبیعی است؟
درد قفسه سینه هنگام ورزش را نباید طبیعی فرض کرد.
بهخصوص اگر درد با فعالیت ایجاد شود و با استراحت بهتر شود یا با علائمی مانند تنگی نفس، تعریق، تهوع یا انتشار درد به دست و فک همراه باشد.
در چنین شرایطی باید فعالیت را متوقف کرد و ارزیابی پزشکی انجام شود.
اگر درد شدید یا مداوم باشد، باید فوراً به اورژانس مراجعه شود.
آیا بعد از آنژیوگرافی میتوان فعالیت روزمره را انجام داد؟
در بسیاری از افراد، فعالیتهای سبک روزمره زودتر از ورزش سنگین قابل انجام هستند.
اما باید بین:
فعالیت روزمره
و
ورزش شدید
تفاوت قائل شد.
ممکن است فرد بتواند در مدت کوتاهی راه برود و کارهای سبک انجام دهد، اما همچنان برای چند روز از بلند کردن اجسام سنگین یا ورزش شدید منع شده باشد.
چند روز بعد از آنژیوگرافی میتوان به فعالیت عادی برگشت؟
یک عدد ثابت برای همه بیماران وجود ندارد.
برخی افراد پس از آنژیوگرافی تشخیصی بدون عارضه، طی چند روز به فعالیت معمول برمیگردند؛ در حالی که پس از استنت، حمله قلبی یا وجود عارضه، ممکن است مدت بیشتری نیاز باشد.
برای مثال، یک راهنمای NHS بیان میکند که بسیاری از افراد پس از آنژیوگرافی طی چند روز به روال عادی برمیگردند و پس از گذاشتن استنت ممکن است حدود یک هفته زمان لازم باشد؛ با این حال، تصمیم نهایی باید بر اساس شرایط فرد باشد.
آیا داروهای بعد از استنت روی ورزش تأثیر دارند؟
پس از استنت، بسیاری از بیماران داروهای ضدپلاکت دریافت میکنند.
این داروها برای کاهش خطر تشکیل لخته داخل استنت اهمیت دارند و نباید به دلیل شروع ورزش خودسرانه قطع شوند.
همچنین مصرف داروها باید دقیقاً مطابق دستور پزشک باشد.
اگر فرد در زمان ورزش دچار خونریزی غیرعادی، کبودی گسترده یا علائم دیگر شود، باید با پزشک مشورت کند.
آیا بعد از آنژیوگرافی میتوان ورزش را خودسرانه شروع کرد؟
بهتر است این کار انجام نشود.
قبل از بازگشت به ورزش شدید، باید مشخص باشد:
آنژیوگرافی فقط تشخیصی بوده یا درمانی؟
کاتتر از دست وارد شده یا کشاله ران؟
آیا استنت گذاشته شده؟
آیا بیمار سابقه حمله قلبی دارد؟
آیا محل ورود کاتتر کاملاً بدون مشکل است؟
آیا پزشک محدودیت خاصی تعیین کرده است؟
این موارد میتوانند زمان و شدت بازگشت به فعالیت را تغییر دهند.
برنامه پیشنهادی بازگشت تدریجی به فعالیت
برای بیماری که پزشک اجازه فعالیت داده است، میتوان اصول کلی زیر را در نظر گرفت:
مرحله اول: استراحت و فعالیت سبک
در روزهای اولیه، مراقبت از محل ورود کاتتر و فعالیت سبک اهمیت دارد.
مرحله دوم: پیادهروی کوتاه
با پیادهروی آرام و کوتاه شروع کنید.
مرحله سوم: افزایش تدریجی
در صورت نداشتن علائم، مدت پیادهروی را بهآرامی افزایش دهید.
مرحله چهارم: فعالیت هوازی سبک
پس از تأیید پزشک میتوان فعالیت هوازی را بهتدریج افزایش داد.
مرحله پنجم: ورزش منظم
تمرین منظم و متناسب با وضعیت قلبی فرد میتواند وارد برنامه شود.
مرحله ششم: ورزش شدید و تمرین مقاومتی
شروع ورزشهای سنگین و وزنهزدن باید پس از تأیید پزشک و بر اساس وضعیت قلبی و محل دسترسی انجام شود.
مهمترین نکته درباره ورزش پس از آنژیوگرافی
آنژیوگرافی یک روش واحد برای همه افراد نیست.
ورزش بعد از آنژیوگرافی تشخیصی ساده با ورزش بعد از استنت یا حمله قلبی تفاوت دارد.
همچنین زمان بازگشت به فعالیت پس از ورود کاتتر از مچ دست با ورود از کشاله ران متفاوت است.
بنابراین به جای استفاده از یک قانون ثابت برای همه، بهتر است برنامه فعالیت بر اساس شرایط هر بیمار تعیین شود.
جمعبندی
ورزش پس از آنژیوگرافی معمولاً امکانپذیر است، اما باید بهصورت تدریجی و با توجه به شرایط بیمار انجام شود.
افرادی که آنژیوگرافی تشخیصی بدون عارضه داشتهاند، معمولاً سریعتر به فعالیتهای عادی برمیگردند.
در مقابل، بیمارانی که استنت دریافت کردهاند، دچار حمله قلبی شدهاند یا عارضهای در محل ورود کاتتر دارند ممکن است به زمان بیشتر و برنامه ورزشی اختصاصی نیاز داشته باشند.
در دسترسی از مچ دست، محدودیت اصلی در روزهای ابتدایی بیشتر مربوط به استفاده سنگین از همان دست است؛ در دسترسی از کشاله ران نیز مراقبت از پا و محل ورود کاتتر اهمیت بیشتری دارد. برخی دستورالعملها برای دسترسی فمورال محدودیت فعالیت سنگین را تا حدود یک هفته و برای دسترسی رادیال محدودیت فعالیت سنگین دست را حدود ۴ تا ۷ روز توصیه میکنند، اما دستور پزشک معالج همیشه اولویت دارد.
پیادهروی سبک معمولاً نقطه شروع مناسبی برای بازگشت تدریجی به فعالیت است، اما ورزش شدید، وزنهزدن و بازگشت به تمرینات باشگاهی باید در زمان مناسب و بر اساس شرایط قلبی فرد انجام شود.
اگر هنگام ورزش دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس غیرعادی، سرگیجه، غش، تپش قلب شدید یا خونریزی و تورم محل ورود کاتتر شدید، فعالیت را متوقف کرده و ارزیابی پزشکی انجام دهید.
سوالات متداول
چند روز بعد از آنژیوگرافی میتوان ورزش کرد؟
زمان دقیق به نوع آنژیوگرافی، محل ورود کاتتر، نتیجه بررسی و وجود یا عدم وجود استنت و عوارض بستگی دارد. فعالیت سبک معمولاً زودتر از ورزش سنگین شروع میشود.
آیا بعد از آنژیوگرافی میتوان پیادهروی کرد؟
در صورت تأیید پزشک و نبود عارضه، پیادهروی سبک معمولاً یکی از فعالیتهایی است که میتوان بهتدریج شروع کرد.
بعد از آنژیوگرافی از دست چه زمانی میتوان ورزش کرد؟
در روزهای ابتدایی باید از فعالیت شدید و بلند کردن اجسام سنگین با دست مورد استفاده خودداری شود. برخی دستورالعملها حدود ۴ تا ۷ روز محدودیت برای ورزش سنگین دست توصیه میکنند.
بعد از آنژیوگرافی از کشاله ران چه زمانی میتوان ورزش کرد؟
به دلیل نیاز به مراقبت بیشتر از محل ورود کاتتر، ممکن است محدودیت فعالیت شدید طولانیتر باشد. برخی دستورالعملها تا حدود یک هفته از ورزش و کار سنگین پرهیز را توصیه میکنند.
آیا بعد از آنژیوگرافی میتوان به باشگاه رفت؟
بازگشت به باشگاه باید تدریجی باشد. ورزشهای سنگین و وزنهزدن نباید بلافاصله پس از آنژیوگرافی شروع شوند و زمان بازگشت به آنها باید توسط پزشک مشخص شود.
آیا بعد از گذاشتن استنت میتوان ورزش کرد؟
بله. ورزش بخش مهمی از سلامت قلب است، اما پس از استنت، زمان و شدت ورزش باید با توجه به وضعیت قلب و علت انجام PCI تعیین شود. توانبخشی قلبی نیز میتواند برای برخی بیماران مفید باشد.
آیا درد قفسه سینه هنگام ورزش بعد از آنژیوگرافی طبیعی است؟
خیر. درد قفسه سینه هنگام فعالیت، بهخصوص اگر با تنگی نفس، تعریق، تهوع یا انتشار درد همراه باشد، نیازمند ارزیابی پزشکی است.
آیا میتوان بعد از آنژیوگرافی وزنه زد؟
وزنهزدن سنگین باید در روزهای ابتدایی محدود شود. زمان شروع تمرین مقاومتی به نوع دسترسی، نتیجه آنژیوگرافی و وضعیت قلبی بیمار بستگی دارد.
راه های ارتباطی :
آدرس کلینیک : بزرگراه شیخ فضلالله، خروجی جلالآل احمد، جنب پل آزمایش، پلاک ۵۳ واحد ۳
ساعت کاری: شنبه و دوشنبه ۱۲ تا ۱۸
شماره تماس:
09106192100
22422089
آدرس کلینیک: عفرانیه، نبش خرم نژاد، پلاک 20 واحد301
ساعت کاری: یکشنبه، سهشنبه، چهارشنبه ۱۰:۳۰ تا ۱۳ و ۱۶ تا ۱۹
پنجشنبه ۱۵ تا ۱۸
شماره تماس :09009402088
اینستاگرام: dr.doostali@
یوتیوب: youtube.com/@drkobradoostali
